قولنامه یا مبایعهنامه؟ هرآنچه پیش از امضا باید بدانید
تفاوت قولنامه و مبایعهنامه، سند عادی و سند رسمی، معنای کد رهگیری و بندهایی که پیش از امضای قرارداد خرید و فروش ملک باید روشن و دقیق نوشته شوند.
نوشتهٔ تیم بنگاه.نتانتشار: زمان مطالعه: ۳ دقیقه
فهرست مطالب
در بازار مسکن ایران، بیشتر معاملهها با یک برگهٔ چندصفحهای در بنگاه یا دفتر مشاور املاک شروع میشوند؛ برگهای که گاهی به آن قولنامه میگویند و گاهی مبایعهنامه. خیلیها این دو را یکی میدانند، اما تفاوتشان میتواند در روز اختلاف سرنوشتساز باشد. این راهنما به زبان ساده توضیح میدهد هر کدام چیست، چه چیزهایی باید پیش از امضا بررسی شود و کجا باید از متخصص کمک بگیرید.
این مطلب جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین مشاورهٔ حقوقی نیست. پیش از هر معاملهٔ بزرگ، متن قرارداد را به وکیل یا دفتر اسناد رسمی نشان دهید.
قولنامه و مبایعهنامه چه فرقی دارند؟
در عرف بازار، قولنامه معمولاً به توافقی گفته میشود که در آن خریدار و فروشنده قول میدهند معامله را در آینده قطعی کنند؛ یعنی هنوز چیزی منتقل نشده و طرفین فقط متعهد شدهاند بعداً معامله را انجام دهند و سند بزنند.
مبایعهنامه اما خود قرارداد فروش است: با امضای آن، معامله انجامشده به حساب میآید و آنچه میماند پرداخت باقیماندهٔ ثمن، تحویل ملک و انتقال رسمی سند است.
نکتهٔ مهم این است که عنوان بالای برگه بهتنهایی تعیینکننده نیست. آنچه اهمیت دارد متن قرارداد است: اینکه طرفین در آن چه نوشتهاند و به چه چیزی متعهد شدهاند. برگهای با عنوان «قولنامه» ممکن است در عمل یک فروش قطعی باشد و برعکس. پس بهجای تکیه بر عنوان، بندها را با دقت بخوانید.
سند عادی، کد رهگیری و سند رسمی
قراردادی که در بنگاه یا میان خود طرفین امضا میشود، سند عادی است. وقتی قرارداد در سامانهٔ مشاوران املاک ثبت شود، یک کد رهگیری میگیرد. کد رهگیری کمک میکند قرارداد قابل پیگیری باشد و خطر فروش همزمان یک ملک به چند نفر کمتر شود، اما قرارداد را به سند رسمی تبدیل نمیکند.
سند رسمی در دفتر اسناد رسمی و پس از استعلامهای لازم تنظیم میشود و اعتبار و قدرت اثباتی بیشتری دارد. در سالهای اخیر مقررات به سمت الزامیتر شدن ثبت رسمی معاملات ملک رفته است. چون جزئیات این مقررات ممکن است تغییر کند، وضعیت فعلی را پیش از معامله از یک دفتر اسناد رسمی یا مشاور املاک دارای پروانه بپرسید.
پیش از امضا چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
بیشتر دردسرهای معامله، ریشه در کارهایی دارد که پیش از امضا انجام نشدهاند. این موارد را جدی بگیرید:
- هویت فروشنده: کارت ملی فروشنده را با نام مالک در سند تطبیق دهید. اگر کسی با وکالت معامله میکند، اصل وکالتنامه و حدود اختیار وکیل را ببینید.
- وضعیت سند: مطمئن شوید ملک در رهن بانک یا بازداشت نیست. این استعلام را از راه دفتر اسناد رسمی بگیرید، نه فقط بر اساس گفتهٔ فروشنده.
- تطابق ملک با سند: متراژ، طبقه، پارکینگ و انباری را با آنچه در سند آمده مقایسه کنید.
- بدهیها: بدهی شارژ ساختمان، قبوض و عوارض را بپرسید و بنویسید پرداختش با کیست.
برای فهرست کاملتر بازدید و مدارک، چکلیست خرید آپارتمان را هم بخوانید.
بندهایی که باید روشن نوشته شوند
قرارداد خوب جای حدس و گمان باقی نمیگذارد. این بندها را با جزئیات بنویسید:
- مشخصات کامل ملک: پلاک ثبتی، نشانی، متراژ، شمارهٔ پارکینگ و انباری.
- مبلغ کل و روش پرداخت: هر قسط با تاریخ، مبلغ و روش پرداخت. پرداختها را از حساب بانکی انجام دهید تا رد آن بماند.
- تاریخ تحویل ملک و تاریخ حضور در دفترخانه: هر دو را با روز مشخص بنویسید.
- هزینهها: روشن کنید هزینههای تنظیم سند، مالیات و عوارض و حقالزحمهٔ مشاور با کدام طرف است.
- جریمهٔ تأخیر (وجه التزام): برای دیر تحویل دادن ملک یا دیر حاضر شدن در دفترخانه، مبلغ روزانهٔ مشخصی تعیین کنید.
- شرایط فسخ: بنویسید در چه شرایطی هر طرف حق فسخ دارد و در آن صورت مبالغ پرداختی چگونه بازگردانده میشود.
چند اشتباه رایج
- امضای برگهای که جای خالی دارد یا قرار است «بعداً کامل شود».
- پرداخت بیعانهٔ بزرگ پیش از دیدن سند و گرفتن استعلام.
- اکتفا به قول شفاهی دربارهٔ تعمیرات، وسایل یا زمان تخلیه؛ هر قولی باید در قرارداد نوشته شود.
- امضا نکردن همهٔ صفحهها و نگرفتن نسخهٔ خود قرارداد.
اگر به دنبال خرید هستید، آپارتمانهای فروشی سراسر ایران را ببینید و چند آگهی مشابه را مقایسه کنید. اگر فروشندهاید، آگهی فروش ملک خود را رایگان ثبت کنید و از همان ابتدا مدارک ملک را آماده نگه دارید.




